1136 sayılı Avukatlık Kanununun 1.maddesine göre : Avukatlık, kamu hizmeti ve serbest bir meslektir. Avukat, yargının kurucu unsurlarından olan bağımsız savunmayı serbestçe temsil eder.
Avukatlığın amacı; hukuki münasebetlerin düzenlenmesini, her türlü hukuki mesele ve anlaşmazlıkların adalet ve hakkaniyete uygun olarak çözümlenmesini ve hukuk kurallarının tam olarak uygulanmasını her derecede yargı organları, hakemler, resmi ve özel kişi, kurul ve kurumlar nezdinde sağlamaktır. Avukat bu amaçla hukukî bilgi ve tecrübelerini adalet hizmetine ve kişilerin yararlanmasına tahsis eder. [1136 sayılı A.K. md.2]
Yasanın 34.maddesine göre : Avukatlar, yüklendikleri görevleri bu görevin kutsallığına yakışır bir şekilde özen, doğruluk ve onur içinde yerine getirmek ve avukatlık unvanının gerektirdiği saygı ve güvene uygun biçimde davranmak ve Türkiye Barolar Birliğince belirlenen meslek kurallarına uymakla yükümlüdürler.
Avukatlık sözleşmesi avukat ile iş sahibi arasındaki ilişkide meslek mensubu olan avukatın, hukuki münasebetlerin düzenlenmesi, taraf oldukları her türlü hukuki mesele ve anlaşmazlıkların çözümlenmesi için kendisine başvuran kişilere (iş sahibine) hukuki hizmet sunmayı, bunun karşılığında iş sahibinin (müvekkilin) de hizmetlerinden/yardımlarından faydalandığı avukata ücret ödemeyi üstlendiği bir sözleşmedir.
Avukatlık sözleşmesi, vekalet sözleşmesine çok benzeyen, hatta Avukatlık Kanununda bir boşluk olduğunda Türk Borçlar Kanununun vekalet sözleşmesine ilişkin kurallarının uygulandığı fakat, vekalet sözleşmesinden ücret, şekil, kapsamı ve özen borcunun niteliği, sona erme halleri v.s. gibi temel farkları olan bir sözleşmedir.
Avukatlık Kanunu madde 163 uyarınca : Avukatlık sözleşmesi serbestçe düzenlenir. Avukatlık sözleşmesinin belli bir hukuki yardımı ve meblağı yahut değeri kapsaması gerekir. Yazılı olmayan anlaşmalar, genel hükümlere göre ispatlanır. Yasaya aykırı olmayan şarta bağlı sözleşmeler geçerlidir. Avukatlık ücret tavanını aşan sözleşmeler, bu Kanunda belirtilen tavan miktarında geçerlidir. İfa edilmiş sözleşmenin geçersizliği ileri sürülemez. Yokluk halleri hariç, avukatlık sözleşmesinin bir hükmünün geçersizliği, bu sözleşmenin tümünü geçersiz kılmaz.
Yasanın devam eden maddesine göre : Avukatlık ücreti, avukatın hukuki yardımının karşılığı olan meblağı veya değeri ifade eder. Yüzde yirmibeşi aşmamak üzere, dava veya hükmolunacak şeyin değeri yahut paranın belli bir yüzdesi avukatlık ücreti olarak kararlaştırılabilir. İkinci fıkraya göre yapılacak sözleşmeler, dava konusu para dışındaki mal ve haklardan bir kısmının aynen avukata ait olacağı hükmünü taşıyamaz.
Avukatlık asgari ücret tarifesi altında vekalet ücreti kararlaştırılamaz. Ücretsiz dava alınması halinde, durum baro yönetim kuruluna bildirilir. Avukatlık ücretinin kararlaştırılmamış olduğu veya taraflar arasında yazılı ücret sözleşmesinin bulunmadığı yahut ücret sözleşmesinin belirgin olmadığı veya tartışmalı olduğu veya ücret sözleşmesinin ücrete ilişkin hükmünün geçersiz sayıldığı hallerde; değeri para ile ölçülebilen dava ve işlerde asgari ücret tarifelerinin altında olmamak koşuluyla ücret itirazlarını incelemeye yetkili merci tarafından davanın kazanılan bölümü için avukatın emeğine göre ilâmın kesinleştiği tarihteki müddeabihin değerinin yüzde onu ile yüzde yirmisi arasındaki bir miktar avukatlık ücreti olarak belirlenir. Değeri para ile ölçülemeyen dava ve işlerde ise avukatlık asgari ücret tarifesi uygulanır.
Avukat üzerine aldığı işi haklı bir sebep olmaksızın takipten vazgeçen avukat hiçbir ücret isteyemez ve peşin aldığı ücreti geri vermek zorundadır. Avukatın azli halinde ücretin tamamı verilir. Şu kadar ki, avukat kusur veya ihmalinden dolayı azledilmiş ise ücretin ödenmesi gerekmez. Anlaşmaya göre avukata peşin verilmesi gereken ücret ödenmezse, avukat işe başlamakla zorunlu değildir. Bu sebeple doğabilecek her türlü sorumluluk iş sahibinindir. Yazılı sözleşmedeki diğer ödeme şartlarının yerine getirilmemesinden dolayı avukat işi takip etmek ve sonucunu elde etmekten mahrum kalırsa sorumluluk bakımından aynı hüküm uygulanır. [Av.K. md.174]
Uygulamada avukat ile iş sahibi arasında çıkan anlaşmazlıkların hemen tamamı, iş sahibinin avukatı azlinin haklı mı haksız mı ; dolayısıyla, avukatın sözleşmede kararlaştırılmış ya da Avukatlık Kanunu madde 164’e göre tayin edilecek ücrete hak kazanıp kazanmadığı ile ilgilidir.
Büromuz avukatlarından Av. Melek ELDEN AYDIN, avukatlık hukuku / avukatlık sözleşmesi alanında uzman olup, halen, avukat ve iş sahipleri arasında çıkan anlaşmazlıklardan kaynaklanan davalarda bilirkişilik yapmakta, özel mütalaa vermektedir.